Krijg je van je werkgever een vaststellingsovereenkomst voorgelegd, dan is de verleiding groot om die snel te ondertekenen en het hoofdstuk af te sluiten. Toch is het verstandig om eerst je vaststellingsovereenkomst te laten controleren voordat je een handtekening zet. Het document regelt namelijk niet alleen dat je uit dienst gaat, maar ook onder welke voorwaarden. Een kleine afwijking in de tekst kan gevolgen hebben voor je WW-uitkering of je vergoeding. Wie zich hierin verdiept, tekent uiteindelijk met meer vertrouwen.
Een vaststellingsovereenkomst, ook wel VSO of beëindigingsovereenkomst genoemd, is een schriftelijke afspraak tussen werkgever en werknemer over het einde van het dienstverband. Beide partijen kiezen er in principe voor om met wederzijds goedvinden uit elkaar te gaan. Daarin verschilt de VSO van bijvoorbeeld ontslag via het UWV of de kantonrechter. In de overeenkomst staat wanneer het contract eindigt, of er een vergoeding wordt betaald en welke afspraken er verder gelden, zoals vakantiedagen, een concurrentiebeding of een getuigschrift. Omdat het document juridisch bindend is zodra je tekent, telt elke formulering mee.
De eerste versie van een vaststellingsovereenkomst komt meestal van de werkgever. Die heeft er logischerwijs belang bij dat de voorwaarden voor het bedrijf gunstig uitpakken. Dat betekent niet automatisch dat de overeenkomst oneerlijk is, maar het is wel de reden waarom het verstandig is de tekst te laten checken door iemand die de wetgeving kent. Zonder juridische blik mis je soms dingen die pas later problemen opleveren, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een WW-uitkering. Het UWV kijkt namelijk precies naar de reden van ontslag zoals die in de VSO staat. Staat er iets in over verwijtbaar handelen of nam je zelf het initiatief, dan loop je het risico dat je uitkering wordt afgewezen. Je vaststellingsovereenkomst laten controleren voorkomt dat je hier per ongeluk mee instemt.
Bij het controleren van een vaststellingsovereenkomst wordt er op meerdere onderdelen tegelijk gelet. Om te beginnen is de formulering van het ontslag van belang, omdat die bepaalt of je in aanmerking komt voor een uitkering. Daarnaast wordt gekeken naar de hoogte van de transitievergoeding en of er eventueel een aanvullende vergoeding is afgesproken. Ook de einddatum en een eventuele vrijstelling van werk komen aan bod, net als de eindafrekening van vakantiedagen, bonussen en onkosten. Verder wordt er gelet op bepalingen die je na je vertrek nog kunnen raken, zoals een concurrentie- of relatiebeding. Bij oudere werknemers speelt soms ook de pensioenopbouw of een eventuele RVU-vrijstelling mee. Zo'n check duurt meestal niet lang, maar geeft wel een compleet beeld van wat je precies ondertekent.
Na het tekenen van een vaststellingsovereenkomst heb je wettelijk gezien bedenktijd. Normaal gesproken geldt een termijn van veertien dagen waarin je zonder opgaaf van reden op je beslissing kunt terugkomen. Staat deze bedenktermijn niet in de overeenkomst vermeld, dan wordt die termijn automatisch verlengd naar eenentwintig dagen. Veel werknemers weten dit niet en laten daarmee onbewust extra bedenktijd liggen. Wie zijn vaststellingsovereenkomst laat controleren, komt er meestal al vroeg achter of deze clausule wel of niet correct is opgenomen.
Veel kantoren bieden een gratis eerste check aan, vaak gekoppeld aan een gesprek waarin ze je situatie doornemen. Dat is voor de meeste werknemers een prettige eerste stap, zonder dat er meteen kosten aan verbonden zijn. Wil je vervolgens ook laten onderhandelen over betere voorwaarden, dan rekenen sommige kantoren daar wel een vergoeding voor, tenzij die kosten bij de werkgever kunnen worden neergelegd. Dat laatste komt vaker voor dan je denkt, omdat werkgevers regelmatig een bijdrage in de juridische kosten aanbieden als onderdeel van de overeenkomst. Het is dus zinvol om vooraf te vragen hoe een kantoor dit regelt, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Voor het controleren van een vaststellingsovereenkomst kun je bij verschillende partijen aankloppen. Een gespecialiseerde arbeidsrechtjurist richt zich vaak specifiek op VSO's en werkt daardoor snel en gericht. Een advocaat kan hetzelfde werk doen en is bovendien nodig zodra een zaak eventueel voor de rechter komt. Ben je lid van een vakbond, dan biedt die meestal ook advies aan, al is de wachttijd daar soms langer. Heb je een rechtsbijstandverzekering, dan valt het vaak de moeite waard om eerst daar te informeren, aangezien de kosten dan mogelijk al gedekt zijn. Welke route het beste past, hangt af van hoe snel je duidelijkheid wilt en of je verwacht dat er nog onderhandeld moet worden.
Wie zijn vaststellingsovereenkomst laat controleren, hoeft daar meestal weinig moeite voor te doen. Je stuurt het document op, waarna een jurist de tekst binnen een paar uur tot een dag doorneemt. Daarna volgt telefonisch of schriftelijk advies over wat er goed geregeld is en wat eventueel beter kan. Blijkt dat er ruimte is voor verbetering, dan kun je besluiten om zelf een tegenvoorstel te doen of dit door de jurist te laten opstellen. Je werkgever is niet verplicht om daarmee akkoord te gaan, maar in de praktijk wordt er regelmatig een middenweg gevonden. Uiteindelijk beslis je zelf of je verdergaat en wanneer je tekent.
Een vaststellingsovereenkomst raakt je inkomen, je uitkering en soms je verdere loopbaan, dus het loont om er niet overhaast doorheen te lezen. Door je vaststellingsovereenkomst te laten controleren, weet je zeker dat de belangrijkste punten kloppen voordat je tekent. Dat geeft niet alleen duidelijkheid, maar ook rust in een periode waarin er al genoeg verandert.
